Câu chuyện về sản phẩm

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁ KHÔ BỔI TƯ HÙNG

Thuở xưa, nơi tôi sống tôm cá nhiều vô kể. Tôm cá ăn, bán không hết nên gia đình đem làm khô. Mới đầu là làm khô những con cá chết. Vì bỏ thì tiếc. Trong đó có con cá sặc rằn hay còn gọi là cá bổi. Và khi làm khô những con cá bổi chúng tôi mới phát hiện ra con cá bổi làm khô ngon hơn nhiều so với đem cá kho nấu bình thường như các loài cá khác, bởi thịt cá bổi nấu trực tiếp rất nhạt nhẽo.

Hồi nhỏ, tôi rất thích ăn con khô cá bổi này bởi thịt nó ngon, thơm hơn so với các loại cá khác làm khô. Nhà đôi khi không có gì ăn, chỉ cần một con khô đem nướng, chiên ăn với nước trái dừa non hoặc chan nước lạnh thôi ăn cũng thấy ngon.

Mới đầu gia đình tôi chỉ tận dụng những con cá chết bán không ai mua, không ai ăn đem đi làm khô để dành ăn dần. Dần dần ăn con cá khô thấy ngon nên lấy cả cá bổi tươi để làm khô ăn, rồi nảy sinh ý tưởng làm khô cá bổi đem bán. Bán được nhiều người mua nên cha tôi đã từ từ phát triển nuôi cá bổi và đi thu mua thêm để làm cá bổi khô bán và mở cơ sở lấy tên “ Hợp tác xã Nông nghiệp khô cá bổi Tư Hùng”, tTư Hùng là tên của cha tôi. Từ đó đến nay gia đình tôi đã gắn bó với nghề làm khô cá bổi gần 30 năm.

Trải qua nhiều thăng trầm, nhưng gia đình tôi vẫn duy trì nghề làm khô này. Từ từ gia đình mở rộng quy mô sản xuất lên. Rồi đăng ký thương hiệu cho con khô bổi mà gia đình sản xuất. Cha tôi – ông tư Hùng trong quá trình sản xuất đã tìm hiểu và cũng là một trong những người đầu tiên đăng ký thương hiệu cá khô bổi ở xứ Trần Văn Thời này vào năm 2011.

Sau đó, năm 2012 cá khô bổi U Minh được chứng nhận nhãn hiệu tập thể thì gia đình cũng đăng ký tham gia sử dụng nhãn hiệu tập thể này. Từ khi có thương hiệu và chứng nhận nhãn hiệu tập thể, nhiều người biết đến khô cá bổi của gia đình hơn. Con khô cá bổi từ đó cũng đi xa hơn, được nhiều người biết đến hơn, thị trường tiêu thụ ngày một nhiều và ổn định hơn. Bao bì nhãn mác từ đó cũng được gia đình đầu tư hơn để tạo thương hiệu riêng, cho người mua dễ nhớ, đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng. Nói về chữ TH trên nhãn bao bì sản phẩm thật ra cũng đơn giản, đó là 2 chữ viết tắt từ tên cơ sở, tên gọi đời thường quen thuộc của cha tôi “TƯ HÙNG” và cũng trùng hợp là chữ viết tắt TH đó cũng trùng với tên THANH HÀO, là tên của tôi, người kế nghiệp nghề làm khô cá bổi của gia đình hiện nay. Còn về nhãn hiệu chúng tôi chọn hình ảnh đằng sau là rừng U Minh Hạ để nhớ về thời mới vào nghề làm khô từ những con cá chụp đìa (bào) của những hộ dân và những con cá trong rừng U Minh Hạ. Vì chỉ có vùng đất U Minh mới cho ra những con khô cá bổi ngon được bán ra khắp các vùng.

SỰ KHẲNG ĐỊNH CỦA SẢN PHẨM CÁ KHÔ BỔI TƯ HÙNG TRÊN THỊ TRƯỜNG

Người ta hay nói là khô bổi thì có ở nhiều nơi, nhưng chỉ khô bổi U Minh Cà Mau mình mới ngon. Nhưng nguồn cá tự nhiên thì ngày càng khan hiếm nên người dân địa phương bắt đầu phát triển vùng nuôi con cá bổi. Những người làm khô cũng chuyển sang mua cá bổi nuôi về làm khô. Gia đình tôi ngoài thu mua cá bổi nguyên liệu tại địa phương thì cũng tự nuôi cá bổi trong 2 ha đất của gia đình quanh năm để phục vụ cho việc làm khô. Cá bổi tại Cà Mau một vụ nuôi khoảng 7- đến 8 tháng mới thu hoạch. Thổ nhưỡng địa phương phù hợp cho con cá bổi, cộng với thời gian nuôi lâu như vậy nên cá bổi ở Cà Mau khi làm khô thịt mới thơm, ngon hơn những con cá bổi ở các tỉnh khác.

Về khô bổi mà nói thì cách làm cũng đơn giản như những loại cá khác. Tuy nhiên, để khô ngon, đậm đà, đặc biệt là vừa ăn không bị mặn thì mỗi người sẽ có cách muối cá, ngâm cá, rửa cá và thử cá riêng. Từ nhỏ, tôi đã theo cha để làm khô này. 

Nói về cách làm khô cá bổi của gia đình cũng khá đơn giản. 

Nguyên liệu được thu mua từ những hộ nuôi trên địa phương ngay khi mới thu hoạch, sau đó vận chuyển về cơ sở bằng phương tiện chuyên dùng, và cá bổi phải đảm bảo tươi theo quy định của cơ sở.

Cá bổi sau khi đem về thì sẽ được làm sạch, sơ chế loại bỏ vẩy, mang và nội tạng cá ra ngoài, sau đó phân loại kích cở cá theo từng loại riêng.

Sau khi phân loại cụ thể thì đem ngâm cá với nước đá một thời gian rồi cho vào ngâm với nước muối. Tuỳ theo kích cở con cá bổi mà cho lượng muối khác nhau và thời gian ngâm cũng dài ngắn khác nhau. Trung bình sẽ ngâm từ 1 đến khoảng 3 tiếng.

Cá bổi sau khi ngâm với nước muối đủ thời gian thì đem ra rửa lại với nước sạch rồi đem đi phơi nắng. Lúc rửa đem phơi cũng là lúc xác định độ mặn lạt của con cá bằng chính bàn tay của người làm nghề. Lúc này vừa rửa vừa bóp vào mình con cá để cảm nhận xem mềm vừa tay chưa, mềm vừa tay thì cá sẽ vừa ăn, bóp mà thấy cứng tay thì cá sẽ mặn

Cá bổi sau khi đem đi phơi nắng tự nhiên rồi một nắng thì chúng tôi tiến hành xếp cá vào lò để sấy cho cá đạt đúng độ khô. Sấy như vậy sẽ tạo màu sắc đẹp hơn cho con khô bổi.

Sau khi cá được sấy khô thì đem ra tiếp tục phân cỡ theo từng hệ khô, sau đó tiến hành đóng gói, gắn nhãn, hút chân không thành phẩm bán ra thị trường. Nhờ có sự hỗ trợ lò sấy công nghiệp của Sở Công Thương từ năm 2016 đến nay khô cá bổi đã được gia đình tôi làm cung ứng ra thị trường quanh năm.

Khi bao gói hoàn chỉnh nếu không xuất xưởng ngay thì chúng tôi sẽ nhanh chóng đưa khô thành phẩm vào kho bảo quản đúng quy cách. Thời gian không quá 180 ngày kể từ ngày sản xuất. 

Một điều chắc chắn rằng khô cá bổi của cơ sở chúng tôi vị đậm đà vừa ăn, không hề mặn chát như những khô bán chợ mà nhiều người mua về ăn hay than là sao mà quá mặn. Khô của cơ sở chúng tôi được làm từ cá sạch, cá tươi vừa đánh bắt, không ướp hóa chất, không tẩm màu và hương vị. Nguồn gốc rõ ràng, tự sản xuất hoặc thu mua trực tiếp từ nông dân Cà Mau. Không bơm tạp chất, không chất kháng sinh, tăng trưởng.

Để sản phẩm thực sự là địa chỉ tin cậy với người tiêu dùng và có chỗ đứng vững chắc trên thị trường đến ngày hôm nay, cơ sở Tư Hùng đã sản xuất một cách nghiêm túc, ngày càng nâng cao hơn nữa chất lượng của sản phẩm cũng như mẫu mã... Và nhắc đến khô cá bổi ở Cà Mau là mọi người sẽ nhớ ngay đến Hợp tác xã Nông nghiệp khô cá bổi Tư Hùng ở xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời.